Gevangenispastoraal Salvador da Bahia in actie!

In onze equipe van de gevangenispastoraal werkt er ook een landgenote mee, Hilda Hendrickx (75) die sinds 1967 in Salvador woont. Zij is de zevende medewerkster van de gevangenispastoraal die ik wil voorstellen.

Hilda woont in de populaire wijk Cosme de Farias. Ze is al lang veel Bahiaanser dan Vlaams. Afkomstig uit Wijnegem besloot ze, na haar studies (Germaanse en godsdienstwetenschappen) en een aantal jaren lesgeven, naar Salvador da Bahia te vertrekken. Dat verlangen groeide op een studieweek over de derde wereld van de VKSJ (Vrouwelijk Katholieke Studerende Jeugd) waar ze diocesaan verantwoordelijke voor was, en het voorbeeld van een vriendin Annie Goossens die naar Chili vertrokken is. Maar als ik vraag naar haar diepste motivatie dan zegt ze dat dit pure genade Gods is geweest.
Van Brazilië wist ze niets. Ze weet nog goed hoe ze met de boot "Le Pasteur" vanuit Lehavre vertrok samen met een vlaamse priester Piet Rabal en in Rio de Janeiro toekwam om dan nog drie dagen met de bus naar Salvador te rijden. Ze keek haar ogen uit naar het landschap en zag voor het eerst een echte bananenboom. De bisschop Dom Eugênio Sales bracht haar aanvankelijk onder in een sjiek studentenhuis voor dochters van rijke fazendeiros (landeigenaars), terwijl ze gekomen was om bij de armen te werken.

Ze werd gevraagd om een onderzoek te doen naar het godsdienstonderwijs in de openbare scholen. Maar in het binnenland waar ze mee op missie trok om de catechese op poten te zetten, haalde ze haar hart op. Stilaan groeide het idee om, naar het voorbeeld van São Paulo, een Hoger Instituut voor catechese (ISPAC - Instituto Superior de Pastoral Catequetica) op te zetten waar de kandidaten gedurende 9 maanden in internaatsverband werden opgeleid tot catechisten. Daar heeft ze als medestichtster 40 jaar lang met hart en ziel aan gewerkt en nu nog als vrijwilligster.

Aanvankelijk was het meer lesgeven, maar al gauw kwam daar stagebegeleiding bij. Ze leerde in de begeleiding eerst en vooral het positieve te benadrukken en dan op een zachte manier kritische opmerkingen te maken (de Bahiaanse manier van evalueren). Ze zocht ook de gevormde catechisten op die terug naar het binnenland gegaan waren en herinnert zich talrijke avonturen van een vastgeraakte bus in de modder en dorpen zonder elektriciteit en hoe iedereen op zijn paasbest naar die vergaderingen kwam, piekfijn uitgedost met nieuwe kleren. Nu geeft ISPAC meer korte vormingspakketten gericht op gemeenschapsopbouw voor leidinggevende figuren in de wijken.

Hilda is ook 25 jaar actief geweest in de beweging van de wasvrouwen (ALARMES - Associação das Lavadeiras da Região Metropolitana de Salvador) die ernaar streefde om erkend te worden als arbeidsters en als dusdanig de garanties van de arbeidswetgeving te kunnen genieten. Daar leerde men hun kosten te berekenen, gaf men juridische bijstand en vooral zelfwaardering via rollenspel van herkenbare dialogen tussen de wasvrouw en haar werkgeefster.

Bij Hilda en Nilda, haar huisgenote, is er altijd volk in huis. Zo is Gilson, het zoontje van een marktkramer van over de deur, van zijn 6 tot zijn 18 jaar mee opgegroeid in huis. Later als taxichauffeur liet Gilson zich verleiden om drie overvallers te vervoeren en werd hij als medeplichtig opgepakt. Aanvankelijk zat hij zijn straf uit in Feira de Santana (op 100 km van Salvador) en daarna in een halfopen gevangenis in Salvador. Door hem elke zondag te bezoeken, kwam Hilda in contact met het gevangenissysteem. Ze leerde aan de lijve het lijden kennen van vrouwen wiens man of zoon in de gevangenis zitten, maar ook de solidariteit onder de gevangenen die delen met diegenen die geen bezoek krijgen. Dat is voor mij waarachtige eucharistie, zo zegt ze.

Na drie jaar is Gilson vrijgekomen. Ze voelde dat ze met die ervaring iets moest doen. Wat we meemaken, hoe pijnlijk dit soms ook mag zijn, kan dienen om anderen te helpen. Zo is ze in de gevangenispastoraal terechtgekomen waar ze nu al een 5-tal jaren wekelijks de gevangenen in voorhechtenis bezoekt.

Ondanks het lawaai en het voortdurend wisselen van gevangenen, ziet ze haar aanwezigheid als vriendschap die ze aanbiedt. Het delen van het evangelie in alle eenvoud is het hoogtepunt van die bijeenkomsten. Gilson bracht haar regelmatig met zijn taxi naar de gevangenis. Het geweld neemt toe in de wijk en de spanning is om te snijden. De politie zoekt verbanden en ondervraagt Gilson. Ze raden hem aan een tijdje naar het binnenland te trekken, maar hij wil er niet van weten. Op 15 december 2007 is hij vlakbij Hilda's huis vermoord door onbekenden. Hij was 31 jaar en laat zijn vrouw en zoontje Gabriel achter.

We voelen met pijn in het hart dit verlies aan, maar blijven geloven in de liefde, sterker dan de dood.

Filip.