Filip is als fidei-donum priester actief in verschillende domeinen van de pastoraal in Bahia en Brazilië. Het belangrijkste werkterrein is de gevangenispastoraal in de deelstaat Bahia. Daarover leest u hieronder het jaarverslag 2007. In het kader van deze functie onderhoudt hij contacten met de gevangenispastors van de andere deelstaten en werkt hij mee in nationale gevangenispastoraal (http://www.carceraria.org.br).

Buiten dit hoofdengagement is hij op dit ogenblik ook sterk betrokken bij de Braziliaanse versie van 'Mariage Ecounter' of 'Encontro Matrimonial'. (http://www.encontromatrimonialbrasil.com.br). Hij begeleidt verschillende weekends per jaar. In Vlaanderen is deze werking terug te vinden onder de naam Encounter Vlaanderen (http://www.encounter-vlaanderen.be)

Voorts is Filip:

- medewerker in de ASA, de solidariteitspastoraal van het Bisdom Salvador da Bahia (http://www.asasalvador.org.br),

- heeft hij wekelijks contact met de Trindadekerk (Drievuldigheidskerk) die actief is in de pastoraal met de mensen van de straat

- wordt hij vanaf 2009 één van de geestelijk begeleiders van het Seminarie van het bisdom

Het jaarverslag van de gevangenispastoraal 2007

2007 begon met veel verwachtingen naar een nieuwe penitentiaire politiek met de nieuwe regering van Jacques Wagner van de arbeiderspartij in Bahia, die, na 16 jaar ononderbroken bewind van één van de laatste kolonels ACM, met een grote overwinning aan de macht kwam. Hij koos Marilia Muricy als zijn minister van Justitie. Zij was voorheen professor aan de rechtsfaculteit van de federale universiteit van Bahia met grote ervaring op het gebied van de verdediging van de mensenrechten. Deze nieuwe equipe moest meteen een golf van gevangenisopstanden in de kleinere politiekantoren het hoofd bieden, dit omwille van de overbevolking en het verzet van de politiecommissarissen die niet meer verantwoordelijk wilden zijn voor deze chaos. Er ontstond meteen een impasse, want ook in de grotere gevangenissen was er geen plaats meer om deze vraag op te vangen.

Nieuwe projecten waar we aan meewerken bij justitie

Er werd een comité en een inter-institutionele commissie voor het straf- en gevangenisbeleid opgericht met vertegenwoordigers van de ministeries van justitie en openbare veiligheid, de gerechtelijke macht, het openbaar ministerie, de commissie voor juridische bijstand en de gevangenispastoraal als niet-gouvernementeel lid.

De nieuwe rechter Moacir Pitta Lima Filho van de strafuitvoeringsrechtbank en openbare aanklager Geder Gomes waren de motor van dit comité en deden vele nieuwe voorstellen. Dankzij een regularisatiecampagne van achterstallige dossiers, hebben 1020 gevangenen hun voorwaardelijke invrijheidsstelling of een bevordering in het gevangenisregime gekregen. Men ging ermee akkoord dat de verantwoordelijkheid voor de gevangenen, ook in de politiekantoren, bij justitie zal komen te liggen. Het is immers niet de verantwoordelijkheid van de politie om 'cipier te spelen'. Dit leidde eerder reeds meermaals tot schending van de mensenrechten.

De gevangenispastoraal werkte ook mee aan de indiening van een project om in het binnenland een netwerk van centra voor alternatieve sancties te ontwikkelen. Het werd ingestuurd naar het Federale Ministerie van Justitie.

De hervorming van de half-open gevangenis zou moeten bijdragen tot een grotere opvangcapaciteit en tegelijk ook werkateliers creëren. Een deel van de gevangenen werd in dat perspectief overgeplaatst naar afdeling 3 van Lemos Brito die nu ook als half-open gevangenis functioneert.

A.P.A.C. uitstel is geen afstel

Na veel overleg heeft de overheid besloten om zelf de nieuwe halfopen gevangenis te Simoes Filho te beheren omwille van de nood aan extra cellen. Daardoor werd ons voorstel om daar een detetentiecentrum met de A.P.A.C. methodiek te starten in Bahia geannuleerd. Uitstel is geen afstel. Nochtans was dit voor ons - die al zoveel hadden geïnvesteerd in dit project - een ontgoocheling.

De plaatselijke équipe aldaar heeft zich in 2007 geherstructureerd om - naast de begeleiding die ze al op zich nemen in de politiekantoren - ook de nieuwe halfopen gevangenis als pastoraal werkterrein uit te bouwen.

De nieuwe gevangenis in Laura de Freitas (randgemeente Salvador) die in handen is van een privéonderneming, heeft een capaciteit van 420 eenheden. Ze telde in 2007 een 364 gevangenen. We legden contact met parochiegemeenschappen in de omgeving om een équipe voor deze gevangenis op te richten. We zijn daar echter dit jaar nog niet in geslaagd.
Het programma 'Vrijheid en Burgerzin' zet zich verder door via een samenwerking tussen het Ministerie van Justitie en onze vereniging. Op dit ogenblik zijn er veertien ex-gedetineerden die reeds een zelfstandige onderneming oprichtten. Anderen (61) bereiden er zich op voor. Deze nieuwe ondernemers en zij die in opleiding zijn komen maandelijks - met hun familieleden en andere ex-gedetineerden samen in ons project voor mensen die de gevangenis hebben verlaten. Via dit programma kunnen we aan gevangenen die bij vrijlating naar hun thuisfront willen terugkeren bustickets bezorgen en ook uitzonderlijk een voedselpakket meegeven. We begeleiden deze personen ook administratief. Anders zijn het mensen zonder papieren.

Ons pilootproject voor de vorming van 'kind en gezin'-medewerksters bij de gedetineerde vrouwen die zwanger of moeder zijn, is nationaal bekend geworden en daardoor een referentie voor het hele land. Er waren bezoeken van over heel Brazilië om met dit project kennis te maken.

Een nieuw catechetisch project voor gedetineerden werd uitgetest in vijf gevangenisafdelingen. Het project werd positief geëvalueerd. Verschillende suggesties hebben het draaiboek verrijkt.

De bezinningsdagen 'Bevrijding met Christus' vonden plaats in alle gevangenisafdelingen. Dit jaar gingen we met Paulus op stap, als leerling en missionaris van Jezus.

De nieuwe vrijwilligers - 24 in aantal - werden dit jaar voorbereid op hun taak en officieel aangesteld door onze hulpbisschop Dom Gregorio op 14 augustus - feest van onze patroonheilige Maximiliaan Kolbe. De vieringen op kerstmis en Pasen werden voorgegaan door onze bisschop. Daardoor kregen ze ook breder gehoor en impact.

Er was een rebellie in het detentiecentrum eind juni 2007 tijdens de bezoekdag. Twee cipiers werden gegijzeld en vele familieleden - ook kinderen - dienden als een menselijk schild uit vrees voor geweld. De opstand eindigde zonder slachtoffers. Enkele gedetineerden werden overgeplaatst naar de tuchtgevangenis. De Gevangenispastoraal volgde en begeleidde nauwgezet deze onderhandelingen.

Dit jaar stelden we veel wisselingen vast bij de gevangenisdirecteurs. Twee vroegen zelf om ontslag. Er was dit jaar een grote tendens van vluchtpogingen van de gedetineerden. We betreuren daarbij de dood van en moord op verschillende gevangenen. De gevangenispastoraal werd in dat perspectief uitgenodigd deel te nemen aan een Comité ter bestrijding van folteringen.

De gevangenispastoraal stimuleerde ook de effectieve uitvoering van het nationaal gezondheidsplan voor gedetineerden. Er werden verschillende gezondheidséquipes geïnstalleerd, maar we stellen vast dat er veel disfunctie is. Door overleg konden we dat aankaarten en tot een verbetering brengen.

Het centrum Nova Cemente (opvang en crêche voor kinderen van gedetineerden) werd erkend door de overheid. Het wordt nu deels gesubsidieerd. Het liet ons toe om een sociaal assistent en een psychologe aan te werven, naast de pedagoge en pediater die reeds vrijwillig meewerkten. Een groep van peters en meters van deze kinderen onthaalt hen tijdens de weekends.

Ondertussen werd ons restaurant - u wel gekend - overgelaten aan een zelfstandig uitbater. Hij bouwde er een totaal nieuw concept uit, dat winstgevend blijkt te zijn en daardoor maandelijks een vast inkomen bezorgd aan ons Nova Semente - project.

Dit zijn de meeste belangrijke realisaties van 2007 maar daarnaast is onze gevangenispastoraal nog zoveel meer. Niet in het minst de wekelijkse bezoeken aan alle grote gevangenisafdelingen (8) hier in Salvador en in de staat Bahia op meer dan 15 plaatsen met lokale equipes. Elk jaar - en dat was in 2007 niet anders - ontstaan nieuwe kernen van vrijwillige gevangenisbezoekers, al dan niet onder leiding van een pastoraal verantwoordelijke.

Ons secretariaat in Salvador is een tref- en organisatiecentrum. Dagelijks komen er mensen langs of wordt raad gegeven langs telefoon. Ook ons boekenproject loopt goed. De gedetineerden houden ervan deel te nemen aan het ruime lectuuraanbod.

Voorts werken wij in een breder netwerk samen met andere équipes in andere staten en in de nationale coördinatie.

Mede dankzij jullie wordt daardoor een andere wereld mogelijk!