WELKOM op deze actuapagina van de pastorale activiteiten van Filip Cromheecke. Hier houden we je op de hoogte van recente evoluties en gebeurtenissen in de projecten waar Filip aan werkt.

GODDELIJK GASTVRIJ

Goede vrienden,

Het centrale tema van de lezingen van deze zondag is de gastvrijheid en hoe het goddelijke daarin voelbaar kan worden. Iedereen kent de ervaring van onthalen en onthaald worden. Zo vreugdevol het is om goed ontvangen te worden, zo triestig is het wanneer men slecht onthaald wordt. We kunnen verlangend uitzien naar iemand en het onthaal tot in de kleinste details van dagen tevoren voorbereiden. We kunnen ook plots iemand onverwacht ontmoeten en onthalen, en temidden onze dagelijkse beslommeringen ineens een feestje bouwen. De kwaliteit van het onthaal bepaalt of het een echte ontmoeting kan worden, van ziel tot ziel.

In de eerste lezing uit het boek Genesis hoorden we het verhaal van Abraham die drie mannen onthaalt, die plots voor hem staan. De iconenschilder Rublev zal dit verhaal als inspiratiebron gebruiken om de Goddelijke drie-eenheid te schilderen. Het is God zelf die bij Abraham op bezoek komt, daar onder de eik van Mamré. Abraham nodigt hen uit om bij hem onder de boom te rusten. Hij laat water halen om de voeten te wassen en te verfrissen en laat een maaltijd bereiden.et is Gd zelfH Terwijl zij aten, bleef hij staan. En dan komt de belofte van nieuw leven: Sara, hoewel een vrouw op leeftijd en kinderloos, zal een zoon krijgen. Het onmogelijke wordt plots mogelijk. God wil bij ons op bezoek komen, wil in ons wonen, wil ons nieuw leven schenken. Maar staan we er voor open? Hebben we er tijd en ruimte voor? Zijn we niet teveel bezig met onze eigen planning, onze zelf-ontplooing, zodat er geen ruimte meer is voor een onverwachte ontmoeting waarin het goddelijke zich kan openbaren?

Het bezoek van Jezus aan Marta en Maria in het evangelie van vandaag, volgt op de lezing van vorige zondag: het verhaal van de barmhartige Samaritaan. Het vertrekpunt is in de ander je naaste zien. De evangelist Lucas gaat nog verder: in de ander het goddelijke, Christus zien. Dat vragen wij ook telkens in gebed met de vrijwilligers vooraleer we de gevangenis binnengaan: dat we in de gevangenen Christus, de Lijdende Dienaar, mogen herkennen, ondanks het leed en de pijn die de gedetineerden hebben berokkend aan anderen. We bidden om het goddelijke te mogen ontwaren en niet alleen de misdaad te zien.

We vragen in ons gebed ook dat zij in ons iets van Gods liefde mogen ervaren en dat het tot een echte ontmoeting mag komen. God niet ver daarboven, maar aanwezig en herkenbaar in je medemens is misschien wel de unieke bijdrage van het Christendom waarin de “caritas” zich ontwikkeld heeft tot een bron van geloof en inspiratie. In het contact met de gevangenen en hun families leren we geloviger worden, kunnen we God meer plaats geven in ons leven.

Maar in het onthaal gaat het niet alleen om van alles klaar maken, lekker eten, een zacht bed, een aangename propere omgeving, maar om aanwezigheid en luisterbereidheid.  Marta is zo druk met vanalles bezig en ergert zich aan het feit dat Maria daar maar zit te luisteren en niets doet om haar te helpen. De Marta uit het evangelie is in een patroon geraakt waarin ze alleen maar waardering voelt voor wat ze doet, maar niet voor wat ze is.

Ik herken mijzelf in die houding als ik mijn agenda volzet omdat ik me dan nuttig en betekenisvol voel, omdat ik op die manier waardering krijg van andere mensen. Onbewust hengel ik naar erkenning in mijn doen, maar daarin loop ik mezelf soms voorbij. Jezus wil niet zeggen dat we maar bij de pakken moeten blijven zitten, dat we het allemaal maar op zijn beloop moeten laten. Om goed te ontvangen, moet je het ene en het andere doen. Heel liefdevol spreekt Jezus Marta aan bij haar naam (tot tweemaal toe) en zegt: “ Jij mag er voor mij ook gewoon zijn. Ik waardeer je niet alleen om wat je voor mij allemaal doet, maar om wie je bent.” 

In deze prestatiemaatschappij klinkt deze boodschap bevrijdend. In die 20 jaar Brazilie  heb ik leren “tijd verliezen” om bij mensen te zijn. Efficientie en punctualiteit staan daar niet op de eerste plaats. Ik heb al veel geduld moeten oefenen, maar tegelijkertijd ook al veel gekregen in toevallige ontmoetingen die alleen maar mogelijk waren omdat ik niet vast zat aan mijn schema of er soepelder leerde mee omgaan.

Tenslotte ervaren we een ontmoeting als iets goddelijks als er niet allen gepraat, maar ook echt geluisterd wordt. “ Luisteren met het hart” zo zeggen we bij Marriage Encounter. Dat betekent zo aanwezig zijn bij iemands verhaal, dat de gevoelens die verwoord worden in onszelf weerklank beginnen te krijgen. Echt luisteren is niet gemakkelijk. Steeds weer komen er andere gedachten en associaties in ons op: van wat nog komen moet, van wat we zelf al meegemaakt hebben. Bij de ander blijven, zeker als we het verhaal al eens of meerdere malen gehoord hebben, zoals in een gevangenis, vraagt discipline. Zo ook in het luisteren naar het Woord van God. We moeten kunnen stilvallen, ons leegmaken, om ruimte te maken voor wat God ons te zeggen heeft. Het Woord van God niet manipuleren of gebruiken om onze standpunten te onderleggen, maar ons erdoor laten bevragen. Telkens weer ontdekken we dan een ander aspect dat ons uitdaagt om intenser te leven, zielsverbondener. Zo gaat het Woord van God beluisteren in een gevangenis radicaler klinken. Het wordt een kwestie van leven of dood. Het kan ons niet onverschillig laten.

Onthalen en onthaald worden, waarderen en gewaardeerd worden, luisteren en beluisterd worden. Dankbaar kijk ik terug op die “eerste” 20 jaar in Brazilie. Dankbaar om er mee kerk en maatschappij te mogen vormen. Als vreemdeling je thuis mogen voelen in een andere cultuur, dankzij het hartelijke onthaalvan zovele mensen daar. Maar ook dankbaar om jullie hier, trouwe medestanders,  die me laten gaan en steunen in gebed, financieel, moreel en psychologisch en me telkens weer onthalen met een aandachtig oor. Zonder die achterban, dat vertrouwen, weet ik niet of ik zou kunnen doen wat ik doe of zijn wie ik ben. Mogen delen van wat ik daar krijg, in verbondenheid en geloof uitwisselen wat me ten diepste toe beweegt en ontroert hier, is een goddelijke ervaring en ontmoeting. Het geeft me kracht om weer verder te gaan, vol van hoop op ongebaande wegen... .           

Filip

 
Hallo,
 

De voetbalwaanzin is weer begonnen. Dat de Brazilianen mij niet horen, want voetbal is hier koning en zowat de helft van de bevolking loopt hier al rond in de geelgroene voetbaltruitjes van de nationale voetbalploeg. Bekijk goed de kalender om geen enkele andere activiteit te plannen tijdens een belangrijke voetbalmatch, want die is gedoemd te mislukken.

Ook het nieuws op radio en TV herleidt zich tot voetbal, alsof er plots niets anders meer gebeurd in de wereld. Grote merken (bierbrouwers, automobielindustrie, banken, elektronica, cosmetica, etc.) sponsoren het gebeuren en eisen exclusiviteit, zodat de kleinen bij voorbaat uitgesloten worden. En vooral, de volgende keer, in 2014, is het aan ons, Brazilië. Dus laten we goed kijken hoe je zo’n wereldgebeuren organiseert.

Het enige echte nieuws is dat de wereldbeker in Zuid-Afrika doorgaat en daardoor de aandacht van de wereldpers, voor één keer, naar dit “vergeten continent” gaat. In de rand krijgen we dan toch reportages die het cliché van het arme Afrika met zijn hongerende kinderen moeten doorprikken. Om onvergeeflijke uitlatingen te voorkomen zoals die van president Lula die ooit op reis in een Afrikaans land zei ‘dat het niet leek dat hij in Afrika was, omdat het er zo proper en georganiseerd uitzag’.

Maar laat ik niet alleen zo negatief kritisch zijn. Er is ondanks dit alles een charme van met de ganse wereld verenigd te zijn rond één gebeuren, de simpele vreugde van een goal, het samenbrengen van mensen onafgezien hun sociale klasse. Maar moest het zijn om de honger uit de wereld te helpen of om iedereen gelijke kansen te geven in onderwijs, gezondheidszorg, huisvesting...

Laten we ons geen zand in de ogen strooien als we ontroerd kijken naar het levensverhaal van één van die Braziliaanse voetballers die arm geboren zijn en nu steenrijk in Italië leven? Wat draagt het bij aan een rechtvaardigere wereld?

Mijn vraag is altijd: Hoe zou Jezus naar dit gebeuren kijken? Wat zou Hij doen? Wat zou Hij zeggen? Moet ik niet zijn spreekbuis zijn? Hij zou zeker de vreugde van zovele eenvoudige mensen die zich fier en erkend voelen in hun natie niet ontnemen. Maar zou hij het goedvinden dat die voetballers zoveel loon verdienen? En de “big business” die daarrond draait? Zovele dingen die niet gezegd en verzwegen worden.

 
Brazilië staat in de top 10 van de ongelijkheid. In een land met 200 miljoen inwoners, hebben de 10 % rijksten 50 % van alle rijkdom. En de 10 % armsten slechts 1 % van alle rijkdom. In de wereld leven 1 biljoen mensen onder de armoedegrens, met minder dan twee dollar per dag. In Brazilië zijn dat 7,5 miljoen mensen. Om deze realiteit te veranderen moeten we de economische en politieke macht democratiseren. Dat kan alleen als we ons niet in slaap laten sussen door de consumptiemaatschappij.

Als wakkere burgers moeten we de onderliggende onrechtvaardige structuren durven blootleggen, politieke invloed uitoefenen en zelf bewust anders gaan leven: soberder, stiller en samenhoriger. Dat heeft alles te maken met Jezus zijn project: een nieuwe hemel en nieuwe aarde, nieuwe relaties, geen onderdrukker en onderdrukte meer, broeder en zuster worden van mekaar. Er moeten andere wereldbekers gewonnen worden.

Van harte,

Filip Cromheecke

ZALIG PASEN 2010!

Goede vrienden,

Terwijl wij hier uitkijken naar een beetje frisse wind, wachten jullie op de warme zon. Sneeuw in België en 35 graden in Bahia in maart, zijn uitzonderlijke toestanden. De klimaatswijzigingen doen zich gevoelen. Dat heeft te maken met ons model van economische ontwikkeling, groei ten koste van...het leven op deze planeet.  Het begrip “economie” komt van het Griekse “oikos + nomos” wat letterlijk het beheer, de zorg voor het huis betekent.

Vastenactie over economie

De vastenactie in Brazilië wil dit jaar de christelijke kerken en alle mensen van goede wil, samenbrengen ter bevordering van een economie ten dienste van het leven, zonder uitsluiting, en bijdragen aan de opbouw van een cultuur van solidariteit en vrede. Nu Brazilië economisch in de lift zit, moet men beseffen dat er grenzen aan de groei zijn en we zorgvuldiger moeten omspringen met de natuurlijke bronnen. 

Aardbeving doodt Braziliaanse stichteres kinderpastoraal 

In januari werd de wereld opgeschrikt door de aardbeving in Haiti die het leven aan meer dan 100.000 slachtoffers kostte, waaronder 11 Braziliaanse militairen van de VN-vredesmissie en Zilda Arns, zus van de kardinaal op rust van São Paulo, Paulo Evaristo Arns, en stichteres van de kinderpastoraal die dankzij hun netwerk en effectieve aanpak het aantal kindersterftes in Brazilië drastisch heeft doen dalen. 

Zilda was een voordracht aan het geven toen de aardbeving het kerkgebouw waar ze zich bevond, deed instorten. Ze stierf in zending, zoals ze geleefd heeft, “opdat allen zouden leven en wel in overvloed” Ik leerde haar persoonlijk kennen op een congres in São Paulo van de kinderpastoraal in mei 2007 waar ik een werkwinkel moest geven over de kinderen van gevangen moeders. Ze maakte toen op mij een grote indruk en behoud goede contacten met haar zoon Nelson die ook pediater is en achter de schermen van de organisatie werkt. Er kwamen ook in Brazilië heel wat solidariteitsacties op gang om het leed van de Haïtianen te verzachten. De ruines van een kerk waar alleen maar het kruisbeeld van rechtop bleef, deden ook hier op internet de ronde.

Ondertussen in Salvador en omstreken

Ik leerde een ander carnaval kennen in het binnenland. Carnaval in Salvador is een grote industrie geworden voor toeristen, brengt wel veel geld in het laadje, maar verliest zijn volkse karakter. In Maragogipe, 139 km. van Salvador, is er nog een traditioneel carnaval waar iedereen zich verkleed en zijn creativiteit botviert, waar er gezongen en gedanst wordt met de ganse familie en kinderen zonder gevaar kunnen spelen. We gingen er met onze Franse gasten een kijkje nemen.

Pelgrimstocht doet halt houden en vooruitgaan

We zijn ook op pelgrimstocht geweest met de mensen van de Trindade-kerk in het binnenland. Zeven dagen stappen, alleen het hoogstnoodzakelijke meenemen, leven van de goddelijke voorzienigheid, onthaald worden ten huize van de mensen van de gemeenschappen, bidden en zingen, eenvoudiger en aandachtiger worden. Soms alleen in stilte stappen, soms per twee of meer uitwisselen, mekaar leren kennen.

Af en toe halt houden, om te rusten en te eten, in de schaduw van een boom langs de weg, om het evangelie te lezen en het leven van Charles de Foucould te horen vertellen, een man die Jezus zo letterlijk mogelijk in armoede wilde navolgen en in Nazareth in de anonimiteit is gaan leven. Daarna als universele broeder in de woestijn verbleef, aan het einde van de wereld, in volledige overgave aan zijn Heer. Zo moet Jezus zijn leerlingen onderricht hebben, al stappend van het ene dorp naar het andere, getuigend van de Blijde Boodschap. Een vrouw huilde bij ons afscheid en zei : “Wat hou ik van de dingen van God. Ik wou dat ik met jullie meekon.” 

De gevangenis is een kruistocht

Vandaag werd er in de gevangenis een kruisweg gehouden tijdens deze vastenperiode. Jezus’ lijden gedenken in een gevangenis, geeft een bijzonder gevoel. Jezus die gevangen genomen en gemarteld werd, wiens kleren werden afgenomen, beschimpt en bespuwd werd. “Dat maken wij nu ook aan den lijve mee,” zei Walter, “alleen was Hij onschuldig en heeft Hij zijn leven voor ons gegeven.” “De rijken hebben geen gedacht van wat wij beleven”, zei Erivelton, na de kruisweg gegaan te hebben “een innerlijke vreugde die niet te koop is, van leven en hoop die de dood overwint”.

Dat elk van ons, in onze armoede, die vreugde mag aanvoelen, van goddelijk nieuw leven, over alle pijn en lijden heen. Dat is mijn paaswens voor u.

Van harte, Filip

20 JAAR: FILIP IN SALVADOR

Hoe dan ook. Filip heeft doorheen het tijdschrift De Kleine Prins vele geïnteresseerden te laten delen in hoop en vrees, in opstanding en lijden, in nieuwe projecten en soms ook tegenslagen. Ook al twintig jaar dus. De website die sinds enkele jaren wereldwijd bericht van die realiteit heeft dezelfde bedoeling: hoop en perspectief geven door goed nieuws!

Wil je die twintig jaar een beetje meevieren dan kan je ingaan op onze uitnodiging. We willen die twintig jaar in Brazilië vieren tijdens een eucharistieviering op zondag 18 juli om 10 uur in de Drievuldigheidskerk aan de Wapenstilstandlaan 55 in 2600 Berchem. Filip zal er ook zijn. We houden het eenvoudig. Uw aanwezigheid is het belangrijkste.

KERST- EN NIEUWJAARSGROETEN 2009 - 2010

Goede vrienden,

De trommels beginnen weer feller te roffelen vanuit de Pelourinho. Het zijn de oefeningen in percussie om de traditionele zomerfeesten op te luisteren.

Het begon op 4 december 2009 met het feest van Santa Barbara met vuurwerk en knallertjes in alle vroegte en dat gaat door tot aswoensdag 2010: O.L.V. Onbevlekt Ontvangen, Santa Lucia, Kerstmis, Onschuldige kinderen, oudejaarsavond, nieuwjaarsdag met Bom Jesus dos Navegantes (Goede Jezus van de stuurlui), ‘Lavagem’ do Bomfin en alle andere ‘schoonmaakbeurten’ van de trappen van de kerken met reukwater en dansende Bahianas, Driekoningen, Yemanjá.

 
Kleuren schitteren in het zonlicht, een nieuw hoogseizoen is weer van start gegaan, toeristen alom. Gymmen om er op het strand presenteerbaar uit te zien, etc. Zonnecrème factor 50, veel water drinken, veel douchen, de tijd van mangos en cajús. Bahia zet een nieuwe zomer in terwijl in São Paulo door de vele regens alles onderloopt.

Ik wens jullie allen een zalig kerstfeest. Dat Jezus opnieuw geboren mag worden in elk mensenkind en Zijn Liefde alle duisternis mag verdrijven.

Dank voor die blijvende verbondenheid en solidariteit weldra al 20 jaren lang. Want dit is de vierde Kleine Prins van de 19^de jaargang. Volgend jaar jubelen we met de 20^ste jaargang.

 
Um abraço forte, 

Filip

Salvador da Bahia, 10 december 2009 (Mensenrechtendag)

Deze kerstactueel op onze website is een oproep om te denken aan een bijdrage.

Dat kan in de vorm van een steun voor ‘De Kleine Prins’. Je leest veel meer in dat tijdschrift van ons dat straks zijn 20^ste jaargang ingaat. Ga naar de rubriek ‘De Kleine Prins’ en stort een bijdrage op het rekeningnummer.

Maar je kan ook steunen in de vorm van een kerstgift voor de algemene werking van de gevangenispastoraal en de deelprojecten. Met deze link kom je bij de rekeningnummers terecht http://www.filipsalvador.be/projecten.htm#Onderstaande_projecten 

 
Volgend werkjaar zetten we immers door met onze werking en zullen we ook ons mensenrechtensecretariaat versterken. De oproep van de regering om terug de alternatieve gevangenismethode APAC op de agenda te zetten, zal ook gevolgen hebben voor onze inzet. Zoals je verder zal merken werken we ook ernstig door aan de vorming van vrijwilligersploegen in heel de staat Bahia.

 
Bedankt dat we op u kunnen rekenen!

GEVANGENISPASTORAAL IN SALVADOR EN BAHIA IN ACTIE

 
ESPERAR

Het Portugese werkwoord  “esperar” betekent zowel wachten of verwachten als hopen, verlangen. Dat ene werkwoord geeft goed weer waar het in deze adventstijd, als voorbereiding op Kerstmis, om gaat.  Wat is mijn diepste verlangen? Niet alleen voor mezelf of mijn familie, maar voor de ganse wereld? Dat was ook het thema van onze eerste adventsbijeenkomst met de gedetineerden.

Het begon nogal stroef, ieder zat er zo futloos bij, maar een lied en een kennismakingsdynamiekje deed de grimmige sfeer langzaam wegebben. We stelden de vraag naar hun diepste verlangen in de kring van gedetineerden en gaven hen tijdschriften om een foto uit te knippen die het beste hun hoop en verlangen op dat moment weergaf. Vogels in de lucht vertelden over het verlangen naar vrijheid. Een bouwvakker over hun verlangen naar werkgelegenheid bij hun vrijlating.  Een vader die zijn kind omarmt, een lachende familie, het verlangen naar thuiskomen, verbondenheid. Iemand die water aan de planten geeft, het verlangen om terug in de aarde te kunnen wroeten en in de natuur te zijn, enz.

De uitwisseling maakte ons menselijker, beweeglijker, de goede Geest kwam ons bewonen. Het woord van God werd voorgelezen en ging over het verlangen naar bevrijding, naar heelheid, naar gerechtigheid en vrede dat in Jezus gestalte krijgt. 

Kerstmis is niet alleen gedenken dat Jezus lang geleden geboren is in een kribbe, maar dat Hij voortleeft in de harten van de mensen die voor zijn boodschap open staan en één met Hem worden en dat Hij door ons heen alles nieuw maakt met Zijn liefde. Kerstmis is geloven dat Hij terug zal komen, op het einde der tijden, om te vervolmaken, wat we met al onze inspanningen voor een betere wereld geprobeerd hebben te doen. Niemand weet precies wanneer dit zal geschieden. Daarom  is het beter waakzaam te zijn, aandachtig de tekenen van de tijd te ontwaren en als wakkere burger initiatief te nemen daar waar het leven bedreigd wordt, samen met andere mensen van goede wil.  En dit zowel  op macro- (de klimaatsconferentie in Kopenhagen, Noord-Zuid verhouding, de migratieproblematiek bvb.) als op micro-vlak  (recyclage, aandacht voor de buren, zieken, bejaarden bvb.)

VALSELIJK BESCHULDIGD

 
Dat doet me denken aan Hilda, één van onze vrijwilligsters van de gevangenispastoraal, die onlangs valselijk beschuldigd werd geprobeerd te hebben om een chip van een GSM binnen te smokkelen. Ze was in de andere gevangenis gewoon om haar tas aan de ingang in bewaring te geven en had die kleine chip vergeten. Er werd een onderzoek ingesteld en ze moest zich verantwoorden tegenover een commissie. Dat deed bij haar alle pijn van discriminatie weer boven komen. Ze werd al vroeg als kind als een soort Assepoester bij een familie in de stad grootgebracht, omdat er geen eten was voor iedereen van het gezin in het binnenland. Toch wist ze zich altijd door haar geloof in een liefhebbende Vader gedragen, ook wanneer haar huwelijk mislukte en ze er alleen voorstond als moeder van vier kinderen.

 
Een gemakkelijk leven heeft ze nooit gehad. En wanneer gevangenen vertellen over hun strijd om te overleven herkent ze veel van haar eigen verhaal. Ze kwam in de verleiding om de gevangenispastoraal vaarwel te zeggen na zoveel onbegrip. Toch zette ze door en kreeg haar toegangskaart terug. Ik moest denken aan de zaligsprekingen: “Zalig zij die vervolgd, misprezen en gehoond worden omwille van Mijn Naam. Verheug u want groot zal uw beloning zijn in de hemel.”(Mt.5, 11-12)  

ZE HEBBEN HAAR VADER VERMOORD

Jamile is mijn petekind. Het eerste kindje dat werd opgevangen in onze crèche Nova Semente. Ze heeft haar eerste vijf levens jaren met haar moeder  in de vrouwengevangenis doorgebracht. Enerzijds gaf die behouden moederband haar een basisvertrouwen in het leven, anderzijds werd ze al heel vlug blootgesteld aan allerlei negatieve invloeden van een gevangenis. Nu blijven kinderen die geboren worden in de gevangenis maximaal zes maanden bij hun moeder voor de borstvoeding.
 
Jamile is ondertussen 15 en al een hele jufrouw geworden. Ze woont terug bij haar moeder die ondertussen is vrijgekomen, maar komt regelmatig nog naar de crèche.  Ze volgt naast de gewone school een cursus informatica en heeft daar een vriendje leren kennen. Vorige week is haar vader die voortvluchtig was, door de politie vermoord.  Ze is naar de begrafenis geweest die zeer tumultueus en emotioneel is verlopen. Veel kans om haar vader beter te leren kennen heeft ze niet gehad. 

Toch zag ze hem graag en hoopte ze dat hij uit de criminaliteit zou stappen. Ze heeft nog een broer in de gevangenis en haar moeder die al een tijd gescheiden was, heeft een nieuwe vriend waar ze niet veel van moet hebben. Haar grote referentie is het centrum Nova Semente en zuster Adèlia. Daar voelt ze zich thuis en heeft ze vriendinnen.
 

VRIJ EN NU BEGINT HET
 

Jorge is vrijgekomen! In de gevangenis was hij gekend als Jorgette, de “vrouw” van Ravengar, één van de voormalige grote drughandelaars van Salvador en bendeleider van paviljoen 1. Normaal denk je dan aan een transseksueel, maar niets is minder waar in het geval van Jorge die huurling was in Afrika en het Midden Oosten en daar de bijnaam van beschilderde duivel had, omdat hij zijn gezicht camoufleerde met zwarte verf. 

Hij heeft verschillende kinderen verspreid over de wereld  die ondertussen al volwassen zijn en in het voetspoor van hun vader een militaire opleiding hebben gevolgd. Hij heeft slechts  één dochter, Taisa, die hem is blijven bezoeken in de gevangenis, tegen de wil van de familie in die hem de rug toekeerde en Salvador verlaten hebben. Jorge is de nor ingedraaid, niet omwille van zijn misdaden in Afrika of het Midden Oosten, maar omdat hij zich emotioneel met de dochter van een rechter had ingelaten die hem beschuldigde en onschuldig veroordeelde tot 10 jaar gevangenisstraf. De nationale justitiecommissie die in een grootscheepse schoonmaakbeurt alle processen nakijkt, stelde vast dat de veroordeling op luchtkastelen was gebouwd en verplichtte de rechtbank van Bahia om hem onmiddellijk vrij te laten. 

Nu zoekt hij steun bij de gevangenispastoraal om een nieuw leven te beginnen, samen met zijn dochter die haar carrière als atletiekster in rook zag opgaan en zich volledig voor de gevangenen van paviljoen 1 inzette. Ze vroegen een tent, want hebben geen huis en leven graag in de natuur. Het lijkt wat utopisch, maar omdat hier nu het droge seizoen begint, is dat nog geen slecht gedacht en kunnen ze zich makkelijk verplaatsen al naar gelang de plaats waar ze werk vinden. 

Jorge heeft een haat-liefde verhouding met de kerk. Het heeft te maken met een affaire in de jaren tachtig van diefstal van antieke beelden in verschillende kerken. Hij zoekt naar een manier om in het reine te komen met zichzelf en tegenover God, maar hij is bang dat door het verleden terug op te halen, zijn psychologische kwetsuren nog meer pijn gaan doen.  Toch is er geen andere weg om tot verzoening te komen met zichzelf, de anderen en God. 
 

SUBSIDIES VOOR EEN VAN ONZE PROJECTEN 

Een laatste goed bericht: onze subsidie voor ons programma Vrijheid en Burgerzin is verlengd. We hebben nu twee sociaal assistentes (Andréia en Marcelo) een sociale ondernemer (Hélio) en een administratieve hulp (Leandro, de broer van Fabíola). We kunnen daarnaast nog rekenen op een sociaal assistente (Fátima) van de gevangenisraad en vier studenten recht van het patronaat voor gevangenen en ex-gevangenen die nu ook hun publiek voor juridische bijstand hebben verruimd tot de familie van de (ex-)gedetineerden. 

Het programma begint in de gevangenis met een cursus ter voorbereiding van hun in vrijheidsstelling, een computerklas, een bakkerij en een cursus op afstand (via internet en TV) in bouw, elektriciteit, loodgieterij. Eens ze vrijkomen worden ze uitgenodigd voor een gesprek met de sociaal assistente op het secretariaat van de gevangenispastoraal op het bisdom. Daar wordt er samen bekeken wat mogelijk is i.v.m. de werkgelegenheid, woonst, gezondheidszorg, administratie, documenten. Maandelijks hebben we vormingsbijeenkomsten met de ex-gevangenen en ook met de ondernemers die hun eigen zaakje hebben opgezet. 

In Nova Semente zijn de kinderen een kerstspel aan het voorbereiden dat zondag op ons kerstfeestje met de vrijwilligers wordt opgevoerd. De kinderen zijn enthousiast. Fernando, een ex-gevangene en artiest, leerde de kinderen het kerstspel aan. Het is in Franciscaans-Middeleeuwse stijl en Edinha en Dilma leggen de laatste hand aan hun naaiwerk voor de kostuums. Volgend jaar willen we een kapel-multifunctionele ruimte bouwen en nog een tweede module voor woonst. Zuster Adèlia is terug uit Italië en men vroeg haar of in Nova Semente ook het noviciaat van haar congregatie kon komen. Er zijn momenteel twee aspiranten die meewerken in de equipe van de crèche. Ze heeft nu eindelijk ook beslist dat ze haar knieën zal laten opereren. Gelukkig is de jonge Braziliaanse zuster Edi een sterke rechterhand. 
 

En tenslotte kunnen we ook rekenen op onze kardinaal Dom Geraldo die dit jaar onze kerstviering wil voorgaan in de speciale disciplinegevangenis. Vierend het jaar uit.

VAN DE WINTER NAAR DE LENTE 2009

 Salvador da Bahia, 7 september 2009  - Bij jullie is het nieuwe werk- en schooljaar begonnen en de herfst is in al zijn kleurenpracht in aantocht.  Bij ons wordt het lente, minder regen, meer bloemen en hogere temperaturen.  Op onze vrije maandagen kunnen we terug af en toe naar het strand, hoewel de zee nog vrij woelig is.

In het gevangenissysteem zijn er verschillende nieuwe directeuren benoemd. Het zijn meestal  militairen en vak-bondsvertegenwoordigers van het cipierssyndicaat . Allemaal hebben ze het discours dat de gevangenispastoraal als vrijwilligersorganisatie een belangrijke rol speelt in het systeem en door hen als partners beschouwd worden. In de praktijk blijven wij van de gevangenispastoraal voor velen pottenkijkers, een steen des aanstoots, en moeten we goed oppassen dat we niet mis-/ge-bruikt worden om hun lacunes op te vullen . 

De “linkse” regering in Bahia slaat regelmatig de bal mis als het over de basisbehoeften van de  mensen gaat. Ze pakken graag uit met hun verwezenlijkingen en geven nu al het dubbele uit aan propaganda in vergelijking met de vorige regering. Zo subsidieerden ze heel zwaar de komst van het Canadese Cirque du soleil, met toegangskaartjes aan de prijs van een minimum maandinkomen. Veel geld ging ook naar de organisatie van een wedstrijd van stockcars  op de terreinen en wegen van het administratief centrum. Deze autorace moest het toerisme en de automobielindustrie komen bevorderen. Straks wacht ons ook nog een Formule 1 manifestatie.  Maar de gezondheidszorg, het onderwijs en de openbare veiligheid waar vooral de armsten afhankelijk van zijn, laat veel te wensen over. Ik was blij dat toch één parochie in die zin reageerde en aan het regeringsgebouw betoogde met spandoeken. Aanvankelijk werden ze gewelddadig geweerd door de politie, maar nadien werd een commissie van vijf leden ontvangen door een woordvoerder van de gouverneur.

Op nationaal vlak is Marina da Silva, senator van de staat Acre, ex-minister van milieu en medestichtster van de arbeiderspartij, naar de Groenen (Partido Verde) overgestapt. Ze stond er in de regering alleen voor en ondervond veel druk van de agro-industrie die alleen maar denkt in termen van economische groei en export. Ze was ook aanwezig op de 12^de interkerkelijke bijeenkomst van de basisgemeenschappen die plaatsvond te Porto Velho (Rondônia) van 21 tot 25 juli en als thema had: “Ecologie en Missie; van moeder aarde, de kreet die komt van het Amazonegebied”. Er waren 3010 gedelegeerden aanwezig, 56 bisschoppen, 331 priesters en vertegenwoordigers van meer dan 20 landen. De bedreigingen voor de indianenvolkeren die in het Amazonegebied wonen zijn groot. De bouw van nieuwe stuwdammen, de ontbossing ten voordele van weiland, soja- en suikerrietplantages en de houtindustrie, werden sterk aangeklaagd. Men verbond zich ertoe om in de basisgemeenschappen politiek actief te blijven aan de basis, het ecologisch bewustzijn en de Bijbelstudie te bevorderen, en een diaconale kerk te zijn met vele verschillende diensten in dialoog met andere kerken en instellingen.

September is traditioneel de Bijbelmaand in de Braziliaanse kerkgemeenschappen. De twee boeken worden samen gelegd: het boek van het leven en het Woord van God. Samen doen ze ons zien waar God vandaag op aanstuurt, waar Gods Geest aanwezig is en waar niet, hoe we als gelovige en als gemeenschap licht kunnen zijn in deze soms duistere tijden. In het Evangelie leren we Jezus kennen en worden we uitgenodigd om in Zijn Liefde te blijven. Dat is onze eerste taak, zegt Antoine Chevrier, de Franse priester die eind 19^de eeuw radicaal voor de armen kiest en de Pradobeweging  stichtte.

Het symbool van de pradobeweging: kribbe, kruis en het tabernakel

Tijdens een nationale sessie eind augustus op het eiland Itaparica waren we met een 50-tal Pradopriesters uit gans Brazilië samen om via evangeliestudie waarachtige leerlingen en apostelen van Jezus te worden. Het gaat niet alleen om verkondiging van bevrijding in Jezus’ naam, maar ook om het profetisch aanklagen van onrecht, uitsluiting en onderdrukking.

Vandaag, 7 september, viert Brazilië haar onafhankelijkheid. Na de officiële militaire defilé, komen kerkgemeenschappen, syndicaten en sociale bewegingen op straat in een optocht die de “Kreet van de uitgeslotenen” wordt genoemd. Daarin wordt ondermeer de corruptie, de concentratie van macht en communicatie middelen, de privatisering, de milieuvervuiling en de economische politiek gebaseerd op productie voor de export, de banken en de hoge intresten op de buitenlandse schuld aangeklaagd. Daarin wordt het geloof uitgedrukt dat door organisatie een volk in staat is om een nieuwe wending aan haar geschiedenis te geven. Brazilianen zijn fier op hun land van continentale afmetingen en een rijke culturele verscheidenheid, maar tegelijkertijd bewust van de enorme problemen die enkel aangepakt kunnen worden als elke burger zijn verantwoordelijkheid opneemt. Hier en bij jullie, wereldwijd.

Van harte een goede start van nieuwe werkjaar!

 
GEVANGENISPASTORAAL IN SALVADOR EN BAHIA IN ACTIE!

 
In de voorbije maanden hebben we in Salvador een nieuwe groep vrijwilligers een kadervorming en een stage aangeboden. Maar tegelijk blijven we onze ‘oudere’ vrijwillig(st)ers koesteren en kansen geven. Een aantal van die sterkhouders nemen ook meer verantwoordelijkheid op. Marie-José is er één van. Eer portret.

 
Marie José – een vrijwilligster met anciënniteit

Maria José was op de nationale conferentie over openbare veiligheid in Brasilia eind augustus. Ze verkocht er artesanaat van onze gevangenen in Bahia en kreeg in de wandelgangen te horen waar de knelpunten lagen. We laten haar aan het woord over haar engagement in de gevangenispastoraal  en haar visie op dit hete hangijzer: de openbare veiligheid als een opdracht van de staat, maar ook een recht en verantwoordelijkheid van allen...

 
Maria-José (58) is één van de vrijwilligsters die in 1997, het jaar van de vastenactie over gevangenen, begonnen is in de gevangenispastoraal. Ze werd door haar pastoor als vertegenwoordigster van de parochie naar de animatiedag ter voorbereiding van deze vastenactie gestuurd en was meteen geboeid door het thema. Ze was altijd al bezig geweest met mensen die aan de rand van de maatschappij leven. Zo deelde ze wekelijks pap uit aan straatkinderen, tot ergernis van de goegemeente. Haar vader was iemand die altijd bereid was om anderen in nood te helpen en de christelijke waarden van naastenliefde kreeg ze van jongsafaan mee in haar familie.

 Maria-José was reeds actief in de parochie als catechiste en lid van het Marialegioen, maar is iemand die houdt van uitdagingen en toen ze in datzelfde jaar ’97 op vervroegd pensioen kon gaan van de bank waar ze altijd gewerkt had, besloot ze om haar tijd volledig in dienst aan God en de mensen te stellen.

 Na de vormingsdagen in het Franciscanenklooster, begon ze meteen met gevangenisbezoek in het halfopen systeem, waar ze als pastor werkt tot op vandaag. Het halfopen systeem vindt ze van alle gevangenissen het moeilijkst, omdat de gedetineerden meer vrijheid hebben, verstrooider zijn en minder naar God zoeken. In een gesloten systeem zoeken de gevangenen meer religieuze bijstand als steun in hun lijden, zo zegt ze. Toen ze enkele jaren geleden eraan dacht om van gevangenis te veranderen, heeft ze uiteindelijk besloten om te blijven omdat ze niet wou kiezen voor de gemakkelijkste weg en haar collega’s ook niet in de steek wilde laten. Ze houdt van de ongedwongen, spontane manier waarop de gevangenispastoraal contact legt met de gedetineerden. Ze worden tot niets verplicht, maar uitgenodigd, terwijl andere religieuze groepen onmiddellijk met hel en vagevuur afkomen als ze niet doen wat ze willen. Het getuigenis van de andere vrijwillig(st)ers is een steun voor haar om het niet op te geven, ook al ziet ze dikwijls geen resultaat. “Het gaat om aanwezigheid in Jezus’ Naam, dus moet het kwaliteitsvol zijn” zo zegt ze.

 Ze herinnert zich verschillende ex-gevangenen die een nieuw leven zijn begonnen en achteraf vertellen hoe belangrijk haar aanwezigheid was tijdens hun gevangenschap. Of hoe wraakgevoelens, dankzij geduldige begeleiding, kunnen omslaan in vergeving en barmhartigheid. Ze heeft een schrift waarin ze de voor haar belangrijkste gebeurtenissen of merkwaardige uitspraken in de gevangenis noteert. Ze voelt zich langzaam maar zeker steviger in haar zending tussen de gevangenen, dankzij de permanente vorming die maandelijks aan de vrijwilligers wordt gegeven. “De vergaderingen van de gevangenispastoraal hebben inhoud waar ik telkens wat aan heb,” zo getuigt ze. “Ook in het gevangenissysteem zijn we langzaam maar zeker meer aanvaard en erkend geworden. Het ministerie van justitie neemt nu verschillende ideeën van ons over, terwijl we vroeger eerder argwanend werden bekeken en als indringers beschouwd.”

 Haar teleurstelling is het gebrek aan engagement van de gevangenen ten opzichte van Christus. “Ze luisteren wel naar het Woord van God, bidden tot God als ze ’t moeilijk hebben, maar zijn het allemaal ook snel vergeten, wanneer ze de vrijheid terug geproefd hebben. Het is zoals met het zaad in de parabel van de zaaier.”

Eind augustus heeft ze als vertegenwoordigster van onze gevangenispastoraal deelgenomen aan de eerste nationale conferentie over openbare veiligheid te Brasilia waar ze artesanaat van de gevangenen heeft verkocht. De conferentie werd door het Ministerie van Justitie georganiseerd op vraag van de president Luís Inácio da Silva (Lula) om de nationale politieke richtlijnen i.v.m. de openbare veiligheid te bepalen. Er waren een 3000 deelnemers vanuit 27 staten van de federatie van Brazilië, zowel van de overheid als van niet-gouvernementele organisaties.

 
Het slotdocument bevat 10 principes en 40 richtlijnen die als basis zullen dienen voor de nationale politiek i.v.m. openbare veiligheid. De gevangenispastoraal heeft op nationaal vlak geprobeerd om zoveel mogelijk vertegenwoordigers van niet-gouvernementele organisaties naar de conferentie te sturen. Maria José zei dat ze toch vooral politie en penitentiair beambten heeft gezien. “Maar het wonderbaarlijke was dat het leek op het visioen van Jesaja waar het lam en de wolf samen grazen,” zo zegt ze. “Ook al waren er tegenovergestelde meningen, er was een sfeer van dialoog en wederzijds respect.” Ze vertelt fier dat Bahia de staat was die het meest artesanaat heeft verkocht. Maar ze sprak ook vol lof over een modeshow gebracht door 9 vrouwelijke gedetineerden uit de Paraná met kleren die ze zelf in de gevangenis hadden gemaakt. En een theatervoorstelling gebracht door gevangenen uit São Paulo over het leven in de gevangenis. De conferentie was prima georganiseerd en ze logeerde op kosten van de overheid in een hotelkamer met collega’s van de gevangenispastoraal uit Rio Grande do Norte en Sergipe. Het was voor haar een boeiende ervaring, waar ze verschillende mensen heeft leren kennen uit andere staten van Brazilië met dezelfde bekommernis: een vredevolle en rechtvaardige samenleving.

(interview Filip 9/9/2009)

Maar ook nieuwe vrijwilligers treden aan. 

Veertien nieuwe kandidaat-vrijwilligers zetten na een vormingsaanbod in april hun eerste stappen in de gevangenisafdelingen in Salvador. Vanuit die persoonlijke ervaring en vanuit onze evaluatie over hun engagement, werd hen gevraag om te kiezen voor dit engagement om dan gezonden te worden. De zendingsviering vond dit jaar plaats in de periode van vaderdag, Onze Lieve Vrouw Hemelvaart en het Naamfeest van de Heilige Maximiliaan Kolbe.

Eén van onze hulpbisschoppen – Don Josafat – ging voor in de zendingsviering. De foto’s getuigen van de intensiteit van het moment. Veertien mannen en vrouwen vervoegen zo de groep van getrouwe medewerkers. Een sterk moment.

Samen opstappen voor meer gerechtigheid!

In de ‘Grito dos excluidos’ op 7 september, onafhankelijksdag.

Voor het eerst hebben we het grote processiekruis dat we  tijdens de vasten wordt gedragen in de vastenoptocht naar de kerk van de Bomfin, ook in de mars "De kreet van de onderdrukten" gedragen. We bevestigden er de namen op van vermoorde jongeren.

Seminaristen die dikwijls uit dezelfde wijken komen waar deze jongeren slachtoffer werden van het geweld, droegen het kruis.

Diezelfde onafhankelijkheidsdag werden er 's morgens verschillende bussen in brand gestoken en politie-eenheden aangevallen als represaille bij de overplaatsing van een bendeleider naar een federale gevangenis in het zuiden van Brazilië. Woensdag konden we geen gevangenisbezoek doen omdat de politie de cellen doorzocht naar GSM's waarmee ze contact houden met de buitenwereld en hun aanvallen coördineren. Deze acties die nu al een paar dagen duren, creëren paniek in de stad en uit angst blijven de mensen meer binnen.  

Filip.

Gevangenispastoraal Salvador da Bahia in actie !

Een samenvatting van het jaarverslag 2008

Ook 2008 was voor het gevangenissysteem in Bahia een turbulent jaar. Het begon al in januari toen de overheid 20 containercellen kocht voor 280 gevangenen om de overbevolking in de politiekantoren te ontlasten in het vooruitzicht van de komende carnavalperiode. De gevangenispastoraal die deel uitmaakt van de mensenrechtenraad van Bahia veroordeelde het gebruik van deze containercellen omdat ze niet beantwoorden aan de vereiste normen van de wet der strafuitvoering. Toch werden er vlak voor carnaval 360 gevangenen uit de politiekantoren naar overgebracht in een politieactie die de naam “grote schoonmaak” kreeg (!?).  De rechter Andremara dos Santos van de uitvoeringsrechtbank te Salvador verbood uiteindelijk het gebruik van deze cellen nadat er 8 gevangenen uit ontsnapten en anderen er uit protest brand stichtten.

Maar de grootste politieactie in het gevangenissysteem van het jaar was ongetwijfeld operatie “Big Bang” op 2 juni die de georganiseerde misdaad in en vanuit de Lemos Britto gevangenis ontmantelde. Men vond in de cel van de bendeleider Genilson Lino da Silva, beter gekend als Perna R$ 280.000 (het equivalent van US$ 100.000), twee pistolen van 9 mm, 8 kg cocaine, 1 kg cannabis en 50 blokjes crack. We mogen ons terecht de vraag stellen hoe dit allemaal in een cel kan terechtgekomen zijn? 

Perna werd overgeplaatst naar de federale gevangenis te Catanduva/Parana. De gevangenisdirecteur Luciano Patricio werd ontslagen en 8 cipiers werden verplaatst. Maar ook de gerechtelijke macht werd aan een onderzoek naar de “verkoop van veroordelingen” onderworpen. Dit onderzoek van het Openbaar Ministerie waarbij advocaten en rechters betrokken zouden zijn, is nog steeds lopende. Deze acties ontketenden een oorlog tussen de twee grote misdaadbendes die de drughandel in Bahia in handen hebben, met dodelijke slachtoffers in verschillende wijken.   

Toch heeft de gevangenispastoraal binnen het systeem zijn activiteiten normaal kunnen verder zetten. Naast de wekelijkse gevangenisbezoeken waar vooral wordt geluisterd naar ieders persoonlijk levensverhaal, gedeeld rond Gods Woord en gevierd in Jezus’ Geest, werden in de verschillende gevangenissen, in het kader van het Paulusjaar, bezinningsdagen over de bekering van Paulus georganiseerd. Na een presentatie met bibliodrama werd er in kleine groepjes dieper ingegaan op ieders persoonlijk bekeringsproces. In een eucharistieviering werden de deelnemers uitgenodigd tot een fundamentele levenskeuze om een nieuwe weg te gaan. 

Zoals elk jaar werden ook vormingsdagen voor nieuwe vrijwilligers georganiseerd. Na een stageperiode en evaluatie werden dit jaar op het feest van de Heilige Maximiliaan Kolbe 26 nieuwe vrijwilligers de handen opgelegd door de bisschop.

 
In samenwerking met het Ministerie van Justitie zetten we cursussen op touw voor gevangenen die dicht bij hun vrijlating staan om hen voor te bereiden op hun re-integratie. Via het programma “Vrijheid en Burgerzin” hebben we 21 ex-gevangenen terug op de arbeidsmarkt gekregen door hen te stimuleren een eigen onderneming op te zetten (als kapper, fotograaf, naaister, ambulante verkoper). Ze worden begeleid door de sociaal ondernemer Hélio en sociaal assistente Andréia die terplekke gaan kijken en helpen in budgetbeheer. Anderen werden geholpen om terug en niet met lege handen thuis te geraken (busticketten, voedselpakketten) of met het terug in orde brengen van hun papieren (identiteitskaart, arbeidskaart, sociale zekerheid, enz.) of met cursussen of studiebeurzen, materiaal voor het vervaardigen van artisanaat, kleding, geneesmiddelen, enz.

 In het centrum “Nieuw Zaadje” dat naast het gevangeniscomplex te Mata Escura ligt, werden 40 kinderen tussen 6 maanden en 15 jaar opgevangen wiens ouders in de gevangenis straf uitzitten en geen familie hebben die deze kinderen kunnen opvangen. Een 15-tal vrijwilligerskoppels nemen deze kinderen op in hun gezin tijdens het weekend. Er is ook een dagverblijf met 94 kinderen waarvan hun vader in de gevangenis verblijft, opdat de moeder kan gaan werken om het gezin in zijn levensonderhoud te voorzien.

 Brazilië is het vierde land met de meeste gevangenen van de wereld. (440.000) Er leeft nog een sterke cultuur om overtreders van de wet vast te zetten. Alternatieve straffen voor kleinere delicten worden door justitie nog te weinig toegepast. Daarom besliste de overheid van Bahia dit jaar om een netwerk van justitiehuizen op te zetten ter ondersteuning en begeleiding van mensen die door gemeenschapswerk in hospitalen, crèches, bejaardentehuizen, jeugdhuizen, hun straf “uitzitten”. Buiten het feit dat dit goedkoper is voor de overheid dan gevangenissen bouwen, liggen recidivecijfers daar veel lager dan in het klassieke gevangenissysteem.

De kerk in Brazilië wil in dit verband via de vastenactie van 2009 bijdragen tot een breed maatschappelijke discussie over openbare veiligheid en ook de Braziliaanse overheid plant voor het eerst in de geschiedenis een nationale conferentie over openbare veiligheid in augustus 2009 te Brasilia. De gevangenispastoraal wil bij dit proces zoveel mogelijk mensen betrekken en organiseerde reeds in september 2008 een seminarie ter voorbereiding van deze kampanje met vertegenwoordigers van de verschillende bisdommen in Bahia.

 
De gevangenispastoraal maakt ook deel uit van een commissie die herstelrecht wil inplanten, waarbij sommige conflicten (sneller) kunnen opgelost worden zonder dat het tot een rechtszaak moet komen. De NGO “Juspopuli” heeft reeds in verschillende wijken wetswinkels opgezet die aan bemiddeling doen en geeft vorming aan lokale leidersfiguren. Vooral de sensatiepers en media bemoeilijken een evenwichtige kijk op de problematiek van toenemend geweld en criminaliteit. De gevangenispastoraal pleit voor nieuwe kansen voor wetovertreders, maar wil ook begeleiding voor slachtoffers; wil mensenrechten gerespecteerd zien zowel voor slachtoffers als overtreders. In 2008 kon ze die problematiek opentrekken en allerlei organisaties aantrekken om samen aan een vreedzaam samenlevingsmodel  te werken.

 Filip.

100 jaar Dom Helder Cámara

Mijn onvergetelijke ontmoetingen met een charismatisch man

Op 7 februari 2009 zou Dom Helder 100 jaar geworden zijn. Op vele plaatsen in Brazilië en de wereld werd die verjaardag herdacht met een eerbetoon dat nog over verschillende maanden loopt. Voor mij een reden om u te vertellen hoe ik deze man leerde kennen en wat hij in mijn leven betekende.

Ik ontmoette Dom Helder zelf voor de eerste keer toen hij kwam spreken in mijn geboortestad Antwerpen. Dat was in de jaren 70. Ik zat toen in het middelbaar. Dom Helder sprak Frans met een sterk Portugees accent, zijn enthousiasme werkte echter aanstekelijk en zijn woorden werden onderlijnd door wijdse armgebaren. Het maakte zijn kleine gestalte een stuk groter.

De volgende ontmoeting vond in een huiselijke sfeer plaats, in de leefgemeenschap van Gust van Haegenborgh en Leona Derde, twee personaliteiten in ons bisdom Antwerpen die ooit de Commissie Rechtvaardigheid en Vrede oprichtten. Wanneer Dom Helder in Antwerpen langskwam, logeerde hij bij hen. Zij vertelden mij dat hij weinig sliep en in de vroege ochtend opstond om te waken. Tijdens die uren, vertelde  Dom Helder, tracht ik eenheid te vinden, vooral de eenheid met Christus. Dat aspect intrigeerde me: hoe deze man strijd en contemplatie verbond. Opvallend was ook hoe ontspannen hij was en vol humor, schertsend met iedereen.

Hij was de eerste Braziliaan die ik ontmoette. Hij vertegenwoordigde voor mij een kerk, dicht bij het volk, warm, begaan met het bouwen aan het Rijk Gods. Hij sprak over de noodzaak om oude onrechtvaardige  structuren in de geïndustrialiseerde landen te vervangen zodat ook de ontwikkelingslanden kansen zouden krijgen. Alles moest gebaseerd worden op rechtvaardigheid en liefde. Hij noemde zichzelf “de ezel van de Heer” en wou de Blijde Boodschap wereldwijd brengen. Zijn initiatieven zorgden voor een boycot van grote multinationals zoals Coca-Cola en Nestlé, door het niet aankopen van hun producten, zodat ze verplicht zouden worden de mensenrechten te respecteren van hun werknemers in ontwikkelingslanden. Hij noemde dit de Morele Liberale Druk.

In het begin van de jaren tachtig woonde ik de voorstelling bij ‘de Symfonie van de twee werelden” in de Arenahal in Deurne. Deze symfonie was gecomponeerd door pater Pierre Kaelin, een Zwitserse dirigent, met teksten van Dom Helder Camara, die hij persoonlijk kwam voorlezen. Hij voelde zich zo betrokken bij het onderwerp dat hij weende tijdens de voorstelling. Het werd een immens succes in de tot de nok gevulde sporthal, men voelde daar hoe de hoop opnieuw geboren werd. Het was een artistieke evocatie over een droom van een betere wereld. 

Dom Helder vertelde dat hij zich nergens ter wereld een vreemdeling voelde, hij beschouwde alle mensen als broeders. José Comblin herhaalde deze uitspraak in Olinda, tijdens een bijeenkomst over de spiritualiteit van Dom Helder,  een tijdje na het overlijden van de gepensioneerde aartsbisschop. Om Dom Helder zijn universele geloofsvisie te begrijpen, haalde Comblin deze woorden aan: ‘In alles plaatste hij God centraal, en dat maakte dat hij zich goed voelde met mensen van gelijk welke religie of zonder religie’. Deze houding, die de weg opent naar dialoog en vrijheid van geest, heeft me enorm aangesproken in Dom Helder.

Op een dag sprak ik met mijn Antwerpse bisschop en haalde aan dat we nood hebben aan meer bisschoppen zoals Dom Helder, mensen die de moed hebben onrecht in naam van het Evangelie aan te klagen. Hij voelde zich ongemakkelijk en zei: ‘Maar ik ben Dom Helder niet!’. En dat klopt,  we moeten onszelf blijven. Dom Helder was uniek, net zoals wij uniek zijn, maar hij laat een leegte achter, dat kan niemand ontkennen. 

Filip Cromheecke

Zie ook de websites: http://www.centenariodomhelder.com.br/homenagens of http://www.ccesp.puc-rio.br/helder100/homem.html

* Op 25 en 26 april namen een 60-tal vrijwilligers en kandidaat-vrijwilligers deel aan de vormingsdagen van de gevangenispastoraal die doorgingen in de school OLV van Licht te Pituba/Salvador.
Het werden twee rijk gevulde dagen met speciale inbreng van de rechter van de uitvoeringsrechtbank Andremara dos Santos voor het juridische apect van de vorming. De franse pelgrim Henrique van de Drievuldigheidskerk die mensen van de straat opvangen, stond in voor de spiritaliteit van waaruit we de gedetineerden benaderen. De priester-psycho-analist João Batista Deferrari gaf een inleiding over de psychologisch-pastorale begeleiding van gedetineerden. Tussendoor waren er getuigenissen zowel van vrijwilligers als van ex-gevangenen over de betekenis van de gevangenispastoraal in hun leven.
Dit was ook de laatste activiteit van Fabiola die ontslagnemend is, omwille van familiale redenen. We zijn haar erg dankbaar voor de zes jaren dat ze met hart en ziel heeft gewerkt aan de uitbouw van dit netwerk voor gevangenen, hun familieleden en ex-gevangenen. We verwelkomen Luciene (30) die haar vervangt. Ze studeert administratie en is pastoraal actief op haar parochie Dom Bosco waar de Belg André Seutin pastoor is.
 
Filip Cromheecke 

* Zondag 15 februari organiseerde de gevangenispastoraal een tweede seminarie ter voorbereiding van de vastenactie 2009 rond openbare veiligheid met meer dan 400 deelnemers van de verschillende parochies van het aartsbisdom. Het was een overrompeling en hoewel we vroegen om op voorhand in te schrijven, zijn er nog veel geinteresseerden op de dag zelf gekomen. Daardoor hadden we te weinig materiaal en onvoldoende plaats voor de werkwinkels. Bovendien was het bloedheet en dropen de zweetdruppels van de kin van onze bisschop Dom Geraldo tijdens de slotviering.
 
Het is blijkbaar een thema dat niemand onberoerd laat, zeker niet in Salvador waar de cijfers van het toenemende geweld alamerende vormen aanneemt. Maar dat wordt nu tijdens de karnavalperiode gecamoufleerd om de toeristen niet af te schrikken. Als gevangenispastoraal zijn we blij dat de ganse kerkgemeenschap wil nadenken en zoeken naar alternatieven om de vrede te bevorderen. We voelden ons voordien eerder alleen staan als het ging over dit onderwerp. Dat was in België en Europa ook zo als het een vijftiental jaar geleden ging over mensen zonder papieren. Ook daarrond zijn er nu meer medestanders opgestaan.  (Filip)



* op 3 februari is Filip terug aangekomen in Salvador da Bahia.Hij nam er zijn taken terug op en heeft zich nu ook geëngageerd in de ploeg van geestelijke begeleiders van het Seminarie van het Bisdom Salvador. Op 4 februari overhandigde hij 800 euro als geschenk van zijn thuisparochie H.Drievuldigheid aan de kerk van Trindade in Salvador. Deze kerkgemeenschap die werkt met de mensen van de straat,, zal het bedrag gebruiken om werken uit te voeren zodat ze kunnen zorgen voor hun eigen watervoorziening.

* van 02 januari tot 31 januari is Filip in retraite geweest in een klooster van de Jezuïeten in de omgeving van Sao Paolo. Hij deed er de 30daagse oefeningen van Sint-Ignatius.

 

Gevangenispastoraal Salvador da Bahia in actie! Ook dank zij U!

* Onze equipe van de gevangenispastoraal in Salvador een seminarie ter voorbereiding op de vastenactie van 2009 over openbare veiligheid voor de bisdommen van Bahia en Sergipe. We waren met een 50-tal deelnemers die dan met al de opgedane informatie de campagne in hun eigen bisdom, school of instelling gaan animeren. Er was reeds een deel van het animatiemateriaal ter beschikking zoals de affiche en de basistekst. Die affiche leek ons op het eerste zicht geen voltreffer. Het is inderdaad geen blikvanger, maar als je er langer bij stilstaat ontdek je er toch heel wat in.

De basistekst is weer opgedeeld volgens de zien-oordelen-handelen-methode van Cardijn. We opteerden voor een creatieve omgang met de inhoud van de tekst door mensen uit te nodigen die getuigden over hun ervaringen en initiatieven. Aan de ene kant hadden we een collage met krantenknipsels opgehangen over alle mogelijke vormen van geweld, aan de andere kant een muurkrant die we stilaan opbouwden met vredesinitiatieven die werden voorgesteld. De vrijdagavond begonnen we met een panelgesprek met vertegenwoordigers van de militaire en civiele politie en van het openbaar ministerie. Onze kardinaal Dom Geraldo en de hulpbisschop Dom Gregório vertegenwoordigden onze kerkprovincie.

Riccardo Cappi, een criminoloog, gaf de inleiding die iedereen meteen aan het denken zette: wat verstaan we als we het hebben over veiligheid, alleen de afwezigheid van geweld? Wordt er niet gemakkelijk weer de schuld gegeven aan de armen? Bestaan er dan echt geen alternatieven dan alleen maar straffen? Hoe kunnen we onze sociale inzet politiseren? Wat kan er gedaan worden voor de slachtoffers? Hoe gaan we om met symbolische geweld? Het trok de ganse problematiek meteen uit de roddelperssfeer die graag spectaculaire moorden op hun voorpagina's zetten om zoveel mogelijk gazetten te publiceren. Verder kregen we getuigenissen van buurtwerkers over conflictbemiddeling, vrijwilligers die aan slachtofferhulp doen, politie die kansarme kinderen begeleiden met naschoolse activiteiten en daklozen die een eigen krant uitgeven. Boeiende initiatieven die tonen dat er wel degelijk aan een cultuur van vrede gewerkt kan worden. Tot slot een bezinning over hoe Jezus met de Samaritaanse vrouw omgaat in het evangelie van Johannes - hoofdstuk 4. Hoe ook wij, in navolging van Hem, herstel kunnen bewerken en niet alleen straffen.

* Een boeiend initiatief dat de gevangenispastoraal i.s.m. het ministerie van justitie uitbouwde en reeds in twee gevangenissen toepaste in dit tweede semester van het jaar, is de cursus: "Denkend aan de vrijheid" voor gevangenen die er bijna hun straf hebben opzitten. We merkten dat velen vrijkomen zonder er eigenlijk op voorbereid te zijn. Men kijkt zo uit naar de dag dat men vrijkomt, maar als die er uiteindelijk is, beginnen er een heleboel nieuwe problemen: niet alleen van praktische aard zoals woonst en werk, maar ook: Hoe ga ik met mijn meest nabije kennissen om na al die jaren? Hoe neem ik mijn rol in het gezin terug op? Hoe zorg ik weer voor mezelf zonder dat iemand zegt wat mag en niet mag? Hoe kom ik weer in orde met mijn papieren? Hulpverleners en leerkrachten brachten de thema's op een creatieve en dynamische manier aan bod (zie artikel van professor Milton Júlio in de laatste kleine prins) Er werden ook heel praktische vaardigheden aangeleerd zoals met de PC werken, sociale zekerheid in orde brengen, enz. De reacties van de deelnemers waren merendeels positief, zowel bij de mannen als de vrouwen van het half-open regime. Het is nu nog afwachten of ze effectief weerbaarder zijn geworden in het aanpakken van hun leven in vrijheid.

* De bezinningsdagen voor gevangenen n.a.v. het Paulusjaar in het teken van de bekering van Paulus. Het rollenspel gebracht door de seminaristen was een voltreffer en maakte echt indruk. Nieuw waren die bezinningsdagen in de gevangenis met een zwaardere discipline voor gedetineerden die in andere gevangenissen al moeilijkheden hadden veroorzaakt. Het was de eerste keer dat we de ganse dag met hen zo'n traject mochten en konden afleggen. Er werd ook massaal op ingeschreven (80 a 100 deelnemers per keer).

Met een klein hartje werd er aan begonnen, hopend dat alles vlot zou verlopen. God zij dank, waren er geen noemenswaardige problemen en werd er flink meegewerkt. Fijn was ook de oecumenische samenwerking met de protestantse pinksterkerkleden, wat zeker geen evidentie is. De hulpbisschop Dom Gregório kwam er ook op bezoek en beantwoordde in een openhartig gesprek de vele vragen van de gedetineerden. Of hij nooit met een vrouw gemeenschap heeft gehad of weed gerookt.

* In ons centrum 'Nieuw Zaadje' voor de kinderen van gedetineerden werd een speciaal kerstfeest voorbereid. Een ex-gevangene, Fernando, onderlegd in de knepen van het theatervak, bereidt een kerstspel voor met de kinderen dat ook in de gevangenis zelf zal opgevoerd worden. Zuster Adèlia hoopt dat haar jonge Braziliaanse collega's zullen terugkomen van Italië op het einde van het jaar om haar bij te staan in het vele werk. Ze droomt van een polyvalente ruimte waar dergelijke evenementen beter aan hun trekken zouden komen. Als erkende instelling kon de multidisciplinaire equipe met psychologe, sociaal assistente, pedagoge en pediater dit jaar gefinancierd worden dankzij de subsidies van de overheid. Er komt wel een ganse papierwinkel bij kijken.

* Ook in de nieuwe gevangenis van de buurgemeente Lauro de Freitas is een equipe gevangenispastoraal van start gegaan. We waren in de parochies vrijwilligers gaan ronselen zonder veel resultaat. Er was namelijk heel wat weerstand van de bevolking toen die nieuwe gevangenis daar werd gebouwd. Maar dankzij een enthousiaste diaken hebben enkele parochianen de stap durven zetten. Maria-José van onze equipe in Salvador, heeft als ervaren vrijwilligster, de nieuwelingen mee op weg gezet. Er zijn nog wel wat problemen in de gevangenis om een stevige werking op gang te zetten. In het begin zijn er altijd veel weerstanden bij directie en penitentiair beambten. Ze weten ons niet goed te plaatsen: we zijn geen familiaal bezoek, maar ook geen werknemers. Soms worden we als indringers beschouwd. Maar langzaam vertrouwen winnen, het volhardend aanwezig zijn, rustig blijven en open staan voor iedereen zijn fundamentele bouwstenen om een verandering in mentaliteit te bewerkstelligen.

* Niet alles lukt wat we proberen. Zoals de geplande ontmoetingsdag voor penitentiair beambten. We zijn ons ervan bewust dat het een stresserende job is en er weinig opvang bestaat voor cipiers die over hun toeren gaan. Vandaar ons aanbod om via groepsdynamieken de mens in de cipier aan bod te laten komen. In het eerste semester was zo'n ontmoetingsdag een succes. Niet veel deelnemers, maar wie erbij was, is entoesiast naar huis gegaan en ging collegas motiveren voor een volgende bijeenkomst. Het is niet duidelijk of de totale afwezigheid te maken had met onze aanklacht, waarna zes corrupte cipiers verplaatst zijn geworden, of de datum, onmiddellijk na een algemene vergadering van het syndicaat.

Van harte gegroet en bedankt voor uw steun.

Padre Filip Cromheecke

Gevangenispastoraal en haar vrijwilligers in actie 

In onze equipe van de gevangenispastoraal werkt er ook een landgenote mee, Hilda Hendrickx (75) die sinds 1967 in Salvador woont. Zij is de zevende medewerkster die ik wil voorstellen

Hier lees je het volledige artikel.

De Kleine Prins is 18 jaar


en dat was een aanleiding voor het tijdschrift DACO van het bisdom Antwerpen om een gesprek te voeren met Filip over 18 jaar kleine prinsjes.

Hier kan je het volledige artikel lezen.



Gevangenispastoraal Salvador da Bahia in actie!

Een bijzondere medewerker van onze gevangenispastoraal die we u langs deze weg willen voorstellen is Nilton de Oliveira (47).

Nilton is leerkracht aardrijkskunde met specialisatie in waterkunde en geeft les in een vrije school te Pituba, de wijk in Salvador waar hij ook woont.

Hij is afkomstig van Elísio Medrado, een landelijke gemeente op 220 km. van Salvador waar hij directeur was van een gemeenteschool en voor het eerst in contact kwam met een achttal gevangenen van het plaatselijke politiekantoor die hij regelmatig bezocht en alfabetiseerde.

Hij herinnert zich geëmotioneerd de dag dat hij een brief kreeg van een ex-gevangene die met zijn steun in de gevangenis leerde lezen en schrijven. Hij maakt als vrijwilliger deel uit van de Focolare (www.focolare.org), een wereldwijde katholieke spiritualiteitsbeweging, gesticht door Chiara Lubich, die vooral de eenheid nastreeft door terug te gaan naar de bronnen van het Evangelie.

 
Toen hij overplaatsing vroeg naar Salvador en bij zijn gescheiden zus ging wonen met twee kinderen, opende hij een krantenkiosk en naast het lesgeven wilde hij iets met volwassenencatechese doen. Vier jaar geleden zag hij de uitnodiging op het mededelingenbord van de kerk om zich in te schrijven voor een vormingscursus voor nieuwe vrijwilligers in de gevangenispastoraal. En op de vooravond van zijn verjaardag, vroeg de parochiepriester of hij niet mee een kijkje wilde komen nemen in de gevangenis waar hij een viering ging voorgaan.

 
Dit bezoek trof hem zo dat hij dit als een goddelijk verjaardagsgeschenk beschouwde en reeds voor de cursus met regelmatig gevangenisbezoek begon. Sindsdien laat de gevangenispastoraal hem niet meer los. Hij begon in de gesloten mannengevangenis waar hij de betekenis van de uitdrukking "de zon vierkant zien opkomen" begreep, toen hij de gevangenen door kleine vierkante openingen naar buiten zag staren.

Daarna ging hij naar een gevangenis met een strenger regime voor "moeilijke" gedetineerden. Onlangs nam hij er de benedictijnse hulp-bisschop Dom Gregório mee voor een vragenuurtje met 80 internen die actief deelnamen.

 Daar groeide bij hem ook het verlangen om die mannen die vele uren op cel zitten zonder enige activiteit, tot lezen aan te zetten. Hij begon een boeken- inzamelactie en stelde in elke afdeling een bibliothecaris aan die zorgvuldig de boeken uitleent en na verloop van tijd terug opvordert.

Hij is ook één van de grote promotoren van het APAC-project dat helaas nog niet van start is kunnen gaan in Bahia. Hij ging ook een week met de gevangenen van de APAC-modelgevangenis te Itaúna/MG samenleven (zie het ervaringsartikel in het vorig nummer van Jan de Cock) en begeleidde gedurende 21 zaterdagen de eerste APAC - vrijwilligerscursus te Simões Filho.

Hij vertegenwoordigt de gevangenispastoraal in het comité ter bestrijding van martelingen en volgde onlangs een cursus rond "monitoramento de detenção" (Raad van toezicht op de detentiecentra). Nilton houdt van de natuur en trekt er regelmatig op uit naar de Chapada Diamantina, een beschermd natuurgebied op zo'n 500 km van Salvador. Hij is ook lid van een lokale NGO die afval recycleert en daarmee vijf families in hun levensonderhoud voorziet. Zijn levensmotto is "altijd blijven geloven".

GEDETINEERDE MOEDERS EN HUN BABY'S
EEN BAANBREKEND PROJECT
van onze GEVANGENISPASTORAAL & DE KINDERPASTORAAL

De samenwerking tussen de gevangenispastoraal en de kinderpastoraal is een viertal jaren geleden begonnen als een pilootproject in twee bisdommen, Salvador in de staat Bahia en São José do Rio Preto in de staat São Paulo. Dat was een eerste idee dat ontstond tijdens een nationale bijeenkomst van de sociale pastoraal van de CNBB (nationale bisschoppenconferentie van Brazilië) om tegemoet te komen aan de nood aan begeleiding van kinderen van gevangenen, die dikwijls aan hun lot werden overgelaten en die hun ouders in de delinquentie volgden.
Wij hadden in Salvador al een opvang met het Centrum Nova Semente (Nieuw Zaadje) wat de uitbouw van het pilootproject zou vergemakkelijken. Eerst dachten we er aan om via de gevangen ouders hun families (en kinderen) te gaan bezoeken, maar dat stootte op heel wat weerstand. Zowel bij de vrijwilligers van de kinderpastoraal die terugdeinsden bij het idee om families van "criminelen" te gaan bezoeken, als bij de families zelf die dachten dat ze door de gevangenis gestuurd waren om te komen "controleren". Vandaar dat het idee groeide om de vormingscursus voor leid(st)ers in de kinderpastoraal in de gevangenis zelf te geven. Met die informatie zouden ze beter hun kinderen onthalen op de bezoekdag, de borstvoeding gestimuleerd worden voor babies die tot zes maanden bij de moeder mogen blijven en na de gevangenschap zich makkelijker terug integreren als gevormde leidster van de kinderpastoraal.

Cursus in de vrouwengevangenis van Salvador

Een eerste cursus werd gegeven in de vrouwengevangenis van Salvador met een twintigtal deelneemsters, waarvan er een elf met een certificaat de cursus beëindigden. Aanvankelijk was er veel weerstand van de penitentiaire beambten die het alleen als extra werk zagen, er was geen locaal ter beschikking, de weegschaal mocht niet binnen, enz. Maar het klimaat in de vrouwengevangenis veranderde, er werd meer aandacht besteed aan de specifieke noden van die vrouwen (gynaecologie, prenatale zorg, extra voeding voor verwachtende moeders) en nu beseft de overheid dat die gevangenis helemaal niet geschikt is voor vrouwen en hun baby's, zodat men een nieuwe vrouwengevangenis gaat bouwen.

Ook in het binnenland van Bahia groeide de belangstelling en ging men samenwerken in de gevangenis van Jequié en in het politie-complex te Barreiras. In Jequié worden ook de gevangen vaders uitgenodigd om de cursus te volgen. Met wegwerpmateriaal maakten ze reeds prachtig speelgoed voor hun kinderen. Er is zelfs een vader die zijn verwachtende vrouw via de telefoon alle mogelijke adviezen gaf die hij in de cursus geleerd had. In Salvador is er al een ex-gevangene in haar gemeenschap actief als leidster van de kinderpastoraal en met veel waardering voor haar toewijding.

In mei, tijdens het bezoek van Benedictus XVI, werd er door de kinderpastoraal een nationaal congres georganiseerd te Sao Paulo, waarin één van de werkwinkels de presentatie van ons pilootproject was. Geïnteresseerden konden achteraf hun naam opgeven om uitgenodigd te worden om een bezoek te brengen aan de plaatsen waar het project reeds loopt. Zo kregen we in Bahia bezoek van vertegenwoordig(st)ers van bisdommen uit gans Brazilië.

Één van de vrouwelijke gedetineerden in Salvador zei toen ze vernam dat al die mensen vanuit gans Brazilië kwamen leren hoe zij het deden : "Sjiek, hé, ze komen zelfs vanuit het uiterste Zuiden en Noorden van Brazilië om te kijken hoe wij dat hier doen."

We ijveren nu voor een spelotheek in elke gevangenis, meer kwaliteit in de prenatale begeleiding en een aparte afdeling voor moeders met hun baby's.

Filip Cromheecke
http://www.pastoraldacrianca.org.br/portugues/jornal/132/pag11.pdf

WIJ INVESTEREN IN DE TOEKOMST
MET UW STEUN WORDT DEZE MAN
STRAKS ADVOCAAT VAN DE ARMEN

Deivson Cerqueiro Bomfin (31) is vader van twee schattige dochtertjes Maria-Eduarda (7) en Maria-Louisa (5) en gehuwd met Mônica. Ze wonen in een huisje onder dat van zijn moeder in de populaire wijk São Caetano.

Hij werkt zoals zijn overleden vader als politieman. Eigenlijk wenste hij voor zichzelf een andere job, maar met de plotse komst van Maria-Eduarda moest er brood op tafel komen en werden de studies onderbroken. Toch ziet hij nu een oude droom werkelijkheid worden, mede dankzij steun van onze achterban.

Hij zit nu in zijn 7de semester aan de faculteit rechten aan één van de beste universiteiten van Salvador ("de 2de juli"-universiteit genaamd naar de onafhankelijkheidsdag van Bahia). Deivson wil zich als toekomstige advocaat ten dienste stellen van de gevangenispastoraal en de armsten. Dit sociaal engagement zat er van jongsaf aan in. Zijn moeder stimuleerde de kinderen om actief aan het parochieleven deel te nemen. Zo engageerde hij zich reeds vroeg in de catechese, kinder- en jeugdpastoraal en was anderhalf jaar seminarist bij de paters te Governador Valadares/MG waar hij stage liep in een favela en een nederzetting (assentamento) van landloze boeren. Door het overlijden van zijn broer in een auto-ongeluk en het drankprobleem van zijn vader brak zijn seminarietijd vroegtijdig af, om zijn moeder meer tot steun te kunnen zijn. Hij leerde Mônica kennen en ze beslisten snel een gezin te stichten.

Deivson heeft ook een tijdje als coördinator van het gemeenschapscentrum Chico Mendes in Saramandaia gewerkt toen ik er pastoor was.

De sociale ongelijkheid, het verhulde racisme en de corruptie stoten hem fel tegen de borst. Deivson zegt dat het mis is gelopen in Brazilië met de amnestie in 1979 voor de militairen die tijdens de dictatuur vele onschuldige burgers gefolterd en vermoord hebben. "Hiermee werd er een straffeloze staat geïnstalleerd die tot op vandaag heerst. Uiteindelijk heerst in Brazilië nog steeds een koloniale structuur waarin een rijke blanke elite de arme, zwarte of mestiese meerderheid onderdrukt, weliswaar in een andere vorm, maar daarom niet minder wreedaardig. De onafhankelijkheid, het uitroepen van de republiek, het afschaffen van de slavernij en het einde van de militaire dictatuur hebben daarin geen verandering gebracht."

Hij herhaalt de woorden van Steve Biko: "De kracht van de onderdrukker zit 'm in de geest van de onderdrukte." Zolang elke Braziliaan geen kans krijgt op een degelijk onderwijs, waardoor hij een kritische burger wordt en protagonist van zijn geschiedenis, komt er geen wezenlijke verandering.

Deivson ziet zichzelf cultureel als behorend tot de zwarte bevolkingsgroep, hoewel hij mesties van uiterlijk is. "Waarom is er nooit een film gemaakt in Brazilië over de zwarten, hoe de slaven hier werden geïmporteerd vanuit Afrika? Zwarten dienen hier enkel voor vermaak als goede voetballers, zangers en dansers." Maar naast zijn kritische maatschappijanalyse, kan hij ook genieten van een goede voetbalwedstrijd, vooral als zijn geliefde Bahia-voetbalteam aan de winnende hand, van de Braziliaanse populaire muziek of een dampende feijoada (bonen en vleesgerecht).

Tot slot citeert hij Nietzsche: "Wordt wat je bent" "Er is veel schijn en leugen", zo zegt hij. "We moeten eerlijk durven zijn met onszelf, ons geen rad voor de ogen (laten) draaien. Brazilië wordt voorgesteld als het land van de carnaval, de lachende gezichten, de samba, maar dat is eigenlijk een overlevingstactiek om niet ten onder te gaan aan de miserie. We zijn misschien spontaner, speelser, maar er ontbreekt nog veel solidariteit en medemenselijkheid."

 
Gevangenispastoraal Salvador da Bahia in actie!

De vijfde bijzondere medewerkster van onze gevangenispastoraal die ik in deze editie wil voorstellen is de Franse zuster Cécile.

Zuster Cécile (70) trok na jaren algemeen overste van haar congregatie Auxilaires do Sacerdoce geweest te zijn en deel uitgemaakt te hebben van de nationale equipe van de migrantenpastoraal in Frankrijk, naar Brazilië om terug helemaal van vooraf aan te beginnen. "Terug als novice in de leer gaan. De taal, gebruiken en cultuur leren." Je moet het maar kunnen op die leeftijd. Ze woont in een kleine gemeenschap van drie zusters, dicht bij het seminarie. Ze stelde zich als vrijwilligster ter beschikking van de gevangenispastoraal en begon met de equipe van de psychiatrische gevangenis elke donderdag de patiënten te bezoeken. Aanwezig zijn bij deze dikwijls verlaten en verwaarloosde mensen, is geen sinecure. Er wordt samen gezongen, gebeden en gedanst. Ze hebben nood aan een luisterend oor, maar je moet wel bereid zijn om dikwijls hetzelfde verhaal te horen.

Momenteel werkt ze in de voorhechtenis-gevangenis en in een gevangenis met een speciaal regime voor zwaardere criminelen. Het zijn zondermeer de moeilijkste afdelingen. Ze werkt graag met tekeningen en vraaggesprekken. Ze brengt altijd bloemen uit de tuin mee om het altaar te versieren tijdens de eucharistievieringen. Bloemen zijn een weldaad in de gevangenis. Haar onvoorwaardelijke aandacht voor de zwaksten, maakt haar heel geliefd bij de gevangenen. Ze noteert de verzoeken heel nauwgezet in een schrift en legt contact met de familie van de gevangenen via telefoon of huisbezoek. Omwille van haar rijzige gestalte en haar respectvol omgaan, wordt ze door de gevangenen "Madre" (Moeder) genoemd.Naast de gevangenispastoraal, zingt ze graag in het koor van het nabije jezuïetencollege en doet regelmatig een oproep onder de koorleden om zeep en tandpasta te schenken voor de gevangenen die geen bezoek krijgen. Ze geeft ook catechese aan de vormelingen op de parochie en zorgt voor een medezuster die aan kanker lijdt.